Wat zijn nou eigenlijk de typisch Italiaanse maaltijden? En nee, met die vraag bedoelen we voor de verandering eens niet van die typisch Italiaanse gerechten. Daar kan bijna iedereen wel een paar van uit zijn of haar mouw schudden. Misschien is het beter om te vragen wat Italianen wanneer eten. Hoe noemen ze de verschillende dagelijkse maaltijden? En nemen ze ook wel eens een tussendoortje of is dat ‘not done’? Een overzicht van een doorsnee Italiaanse dag in vijf eetmomenten.
Colazione: het Italiaanse ontbijt om goed van start te gaan
Als je aan het Italiaanse ontbijt denkt, heb je waarschijnlijk meteen het beeld voor ogen van Italianen die een bar binnenrennen om snel wat te eten en te drinken. En dat klopt deels wel met de realiteit. Heel wat Italianen brengen gauw een bezoekje aan de bar in de buurt voordat ze aan het werk gaan. Hoe kun je je dag nu goed beginnen zonder caffè, cappuccino of één van de andere koffievarianten?
Vaak eten ze er een brioche bij, het Italiaanse equivalent van de Franse croissant, maar dan gevuld met banketbakkersroom, chocola, nutella of jam. Of ze kiezen voor één van die andere zoete broodjes waar de vitrine bij de toonbank ‘s ochtends vroeg vol mee ligt. Een vrij traditionele en simpele start van de dag eigenlijk. Voor liefhebbers van zoet een waar paradijs.
Hoewel het in Italie dus vrij gewoon is om in een bar te ontbijten, zijn er ook hordes Italianen die het gewoon thuis doen. Over het algemeen is de colazione thuis niet uitgebreider dan die in de bar. Je drinkt iets warms als caffè, thee, caffélatte (te vergelijken met een koffie verkeerd) of cappuccino en eet wat zoets. Dat zoets kunnen een paar koekjes zijn uit één van die megeverpakkingen waarmee in elke supermarkt wel een gangpad gevuld is. Of een stukje cake. Een voorverpakte brioche. Of toast met wat jam. En dan gauw de deur uit, naar school en werk.
Heel langzaam verandert er wel iets in het traditionele thuisontbijt en zijn er zelfs Italianen die niet alleen wat vruchtensap drinken, maar ook een bakje yogurt met muesli eten om de dag te beginnen.
Spuntino of merenda: het Italiaanse tussendoortje
Wat doe je als je na dat lichte ontbijt een kriebel in je maag voelt halverwege de ochtend en het nog lang geen lunchtijd is? Of wanneer je, ondanks de lunch, tegen een uur of 5 toch iets zou willen eten? Of, al is dat niet echt verstandig, vlak voordat je gaat slapen? Dan neem je een ‘spuntino’, een tussendoortje zoals fruit, yogurt, brood met wat beleg of een stuk focaccia. Of iets anders waar je trek in hebt. In ieder geval niet iets dat warm is. Hoewel eens tukje pizza naturulijk ook niet gek is.
De ‘merenda’ is een ‘spuntino voor kinderen’. Oorspronkelijk stond ‘merenda’ voor het tussendoortje dat kinderen aan het eind van de middags rond een uur of 4, 5 krijgen om de tijd tot aan het avondeten te overbruggen. Maar het woord wordt ook gebruikt voor de snack die ze ‘s ochtends op school eten.
Pranzo: de Italiaanse lunch
Bij ‘Italiaanse lunch’ denk je meteen aan een lange tafel vol met mensen die zich te goed doen aan de ontelbare schalen met lekker eten. Dat beeld is echter iets wat meer past bij de zondag of bij feestdagen als Eerste Paas- en Kerstdag. Dat zijn de dagen waarop familie samenkomt voor de lunch en er uitgebreid in de keuken wordt gestaan om allerlei streekgerechten te bereiden. Ergens tussen 12 en 2 barst dan het eetfestijn los. Na de antipasti, de voorgerechten, komt de eerste gang dat vaak pasta is. Daarna volgt de ‘secondo’ waarin vlees of vis de hoofdrol heeft met groenten als bijgerecht. De zondagse lunch wordt afgesloten met fruit, een toetje of taart en natuurlijk een caffè. Met eventueel een digestiefje om de boel wat te laten zakken.
Veranderingen in levenstijl en werktijden zorgen ervoor dat er op doordeweekse dagen steeds minder tijd is voor zo’n traditionele Italiaanse lunch. Er zijn nog genoeg Italianen die de kans hebben om in de middagpauze thuis of in een restaurant te eten. In plaats van een uitgebreide lunch met alle gangen, kiezen ze dan vaak voor alleen een ‘primo’ of een ‘secondo’. En hoewel het in de ogen van de oudere generatie Italianen echt niet kan, zijn er steeds meer werkende Italianen die tussen de bedrijven door een sandwich eten in een bar om vervolgens gauw door te gaan.
Aperitivo: na gedane arbeid…
Soms al voor de luchtijd, maar over het algemeen aan het eind van een dag na het werk is het tijd voor het aperitiefje. Het ‘aperitivo’ is het moment van de dag om elkaar te ontmoeten en even bij te praten met bekenden terwijl je aan je drankje nipt en wat olijven, pinda’s of nootjes eet.
Je ziet steeds vaker dat bars in plaats van een aperitivo, een ‘apericena’ serveren. Apericena houdt het midden tussen een uitgebreider aperitief en een licht dinerbuffet. Voor een vaste prijs krijg je niet alleen je aperitiefje, maar kun je ook allerlei kleine, fingerfood-achtige hapjes eten. Ideaal als je na een warme zomerdag ‘s avonds iets lichts wilt eten.
Cena: samen de dag afsluiten met het avondeten
Tussen half 8 en 9 uur ‘s avonds, afhankelijk van waar je woont en wat je doet, schuiven alle gezinsleden om tafel. Al etend met af en toe een blik op het journaal worden de belangrijkste gebeurtenissen van de dag besproken. Het avondeten bestaat meestal uit een lichtere maaltijd dan de lunch, met bijvoorbeeld minestrone, salades, kaas, groenten en fruit.
Uitzonderingen zijn er natuurlijk altijd: de diners op Kerst- en Oudjaarsavond zijn juist avondvullend en zeer uitgebreid met allerlei traditionele gerechten. En met onmisbare ingrediënten: een diner op oudejaarsavond zonder linzen en druiven is gewoon vragen om moeilijkheden in het nieuwe jaar!
